كله چې كمونيسټانو واك تر لاسه كړ، د ښوونځيو معلمان بيا په تېره هغه چې د خلق او پرچم له غړيو سره يې سرونه سنولي وو، پوره واكمنان شول، خصوصاً په كليو كې، د پرديو دومره لاس خلاص و، چې چا ته به يې زړه ډك و، په خپل حكم به يې سپكولى، ټكولى او نيولى شو، بيا به يې كه زړه نه و ورباندې سوړ، د ضد انقلاب په نامه به يې ولسوالۍ ته معرفي كړ، هلته هم مګر د نيولي فرياد خداى پاك اورېدلى واى.
د خانګي زامنو ته دا حال په ښوونځي كې معلوم شوى و، چې سازمانونه جوړېدل، د سازمان كومېټې دوى هم بې له ځنډه په خوښۍ ومنل، ځكه چې د ډم زامن وو او ډمان د ولس له ټيټې طبقې سره تړلى دى.
د سازمان غړي مكلف ول چې تر هرڅه لومړى بايد په حزبي ايډيالوژۍ پوه شي، سياسي درسونه ډېر ولولي او د رهبر بيانيې په دقت واوري، بله وظيفه يې د كور كلي د راپورونو وروړل و، د هر سازماني وړاندې تګ په دغو خبرو پورې مربوط وو، په ازموينه كې غم نه و، اتومات كاميابېدل، كله چې د دوى سترګې په سازمان كې وغړېدې، خپل موقف او خپله ورسپارلې دنده يې وپېژندله، لومړى يې د حسين خان راپور وركړ، معلمينو حسين خان وروغوښت، د سلګونو متعلمينو په حضور كې يې ډېر بېعزته كړ، بيا يې د نامطلوب عنصر په حيث لاس تړلى ولسوال ته ودراوه، ولسوال هم له څه وهلو ترټلو وروسته محبوس كړ.
د حسين خان راپور يې ځكه وركړى و، چې حسين خان لومړى سړى و، چې خانګل ته يې له خپلې خوا ځواب وركړى او پرځاى يې له وزيرګل سره موافقه كړې وه.
حسين خان څو ورځې بندي و، كله چې د كندز د ولايتي كومېټې غړي ورباندې خبر شول، ولايت ته يې وغوښت او له لازمې توصيې وروسته خوشې شو. دې خوشي كېدو هم يو علت درلود، هغه دا و چې حسين خان به د خپلو بحثونو لپاره له ځينو خلقيانو او پرچميانو سره هم ليده كاته كول، د هغوى ځينې خبرې به ده ته نوې ښكارېدې، د خپل استدلال لپاره يې ضروري ګڼلې، له دې امله هغوى فكر وكړ چې كه حسين خان ګوندي يار نه دى، نو راته خوشبين خو و، داسې سړى بايد راخپل كړو.
دوهم راپور يې د حسن ګل ور وړ، څرنګه چې د حسن ګل ډول وهل د هغوى خوښېدل، هغه راپور معلمينو مسترد كړ او دوى ته يې توصيه وكړه، چې د كارګرانو او خواريكښانو راپورونه نه غواړو، د ملت دښمنان راګوره، هغه چې د خلكو په حقوقو چو شوي او د مترقي دولت ضد مفكوره لري.
له هغه په هيسته به يې هم كله- كله د يوه نيم سړي راپور وركاوه، د شا و خوا كليو اوسېدونكي د دوى له لاسه تر دوو سپوږمو ورسېدل، خو چاره يې نه وه، په خپله خانګل به هم مارشونو ته د ډول وهلو لپاره ډېر ولسوالۍ ته غوښتل كېده، تر مازيګره به يې ډول وواهه، مازيګر به يې وچې شونډې، وږى تږى په خپلو روپو په كوم موټر كې ځان كور ته رساوه.د كليوالو خدمت ته يې سم رسېدل ګران وو او د نورو ګگټو وټو لارې هم ورباندې درېدلې وې، له دې امله خوښ و چې زامنو به يې ورته ويل: څو ورځې حوصله كوه، حكومت نوى دى، چې لږ څه يې پښې نورې هم ټينګې شي، د هر څه خاوند به شې، د خانانو مځكې، باغونه او كورونه پر بېوزلو وېشل كېږي، چې په سر كې به يې موږ يو.
يوه ورځ خبر شو چې ورور يې بېرته په پټه لېښلى دى، حيران شو، چې هغه بدمرغه ته چا څه ويل؟ دى خو نه خان و، نه ملا و، نه يې هستي او دارايي لرله، يو خوار كسبګر او د وطن اصيل بچى و، كه يې صبر كړى واى، د كور، باغ او ملك پټي خاوند شوى به و. خبر نه و چې هغه د ده د زامنو له لاسه تښتېدلى دى.
خانګي د سرو مارشونو لپاره ډول ته هم سور رنګ وركړى و، د مارش په ورځ به يې يو سور ټوكر تر خپل مټ هم وتاړه، اوس چې به يې د كليوالو سترګې په سره ډول ولګېدې، داسې به ورته ښكارېده، لكه د بېګناهو مظلومانو په وينو چې يې رنګولى وي، د هر سړي ورڅخه كركه كېده، خو د اظهاورلو جرئت يې له چا سره و؟
څو وخته وروسته چې په بدخشان او دغه شان د بغلان په ځينو سيمو كې لكه (تاله برفك او كېلګي) مقاومتونه پيل شول، د كندز د ولايت ډلې ډلې ځوانان به يې د رضا كارانو په نامه په زور جنګ ته وراستول. له هرې ډلې سره به يې ډمان هم لېږل، دسره ډول خاوند خانګل به اكثر د رضا كارانو په سر كې ډول واهه، د خره خاوند ته پېښه وه، چاره يې نه وه، روان به و، په زړه كې زر ځلې په پخوانۍ كم اصلۍ راضي و، نه د وطن په اصلي بچي توب خصوصاً اوس چې يې ورور كلى بيا ورپرې ايښى و.
ښځه او اولاد يې د ده له غمه نه وو مړه، د خپلې سبا په فكر كې ول، چې د مځكې، باغ او كوټو خاوندان شي او څوك به يې په سپك نامه هم نه شي بللاى.
چې كال پوره كېده، د وطن له ډېرو سيمو د جنګونو او ناڅاپي حملو خبرې راتلې، هر سړي غوږونه څك نيولي وو، چې مجاهدين به كله د كندز په خلقيانو باړونه چلوي؟ د حكومت د مامورينو هم غوږونه برېدل او خپلې چاړې يې په اوبو كې ليدې.
د جشن ورځ وه، د كندز د سپين زر په چمن كې كمپونه درول شوي وو، والي راغى، سټېج ته وخوت، خلقيان ترې راګرځېدلي وو، د ولس رش و، د والي د خبرو د اورېدو لپاره هر سړي ځان مخته مخته كاوه، په دې ټېل ماټېل كې د كمپ د شا له لوري ځوږ او يووړ كړپ واورېدل شو. جوخت ورسره له هغې خوا ډزې شوې، هوايي ډزو د خلكو مگنډې رامنډې پيل كړې، په تېره چې د سټېج له سره هم د كلاشينكوفونو هوايي ضربې وچلېدې، مېړه هغه و چې پښې وباسې، درستو منلې وه چې مجاهدينو ناڅاپي حمله كړې ده، نه خلقي معلوم و، نه غير خلقي، هر چا د ښار پر لوري منډې وهلې، د خلكو هجوم د ښار په خوا ډېر خلك تر پښو لاندې كړل، په دې اړ و دوړ كې مترقي شعارونه او د تره كي ډېر عكسونه او څېرې په خاورو خټو لړل شوې، چې څومره منډې ډېرېدې هغومره ډزې ډېرېدې، خانګي هم له ډوله سره منډې وهلې، يو وخت متوجه شو، چې ډزې رانژدې كېږي، ښايي مجاهدين به ښار ته راننوتي وي، له وېرې يې لومړى هغه تر مټ تړلى سور ټوكر له ځانه ليرې كړ، بيا يې خپل سور ډول له غاړې راكښته كړ او پر مځكه يې وويشت، په خپله يې دوه درې سوه قدمه ليرې لنډه لنډه ساه اخيستله، يوې خوا بلې خوا ته يې په وېره وېره كتل، اخر د چايو يوه دكان ته وروخوت، هلته په يوه كونجكي كې كښېناست. د شيشو له شا يې كتل، چې هر سړي سره ټوكران، واړه سره بيرغونه، ليكلي شعارونه او د رهبر عكسونه له ځانه ليرې كوي، حتى ډېر مسلح سازمانيان يې وليدل چې ټوپكونه يې ويالې ته وغورځول.
يو ساعت وروسته معلومه شوه، چې هېڅ هم نه وو پېښ شوي، د كمپ شا ته په سړك ګاډۍ ولاړې وې، كوم تبنګ والا له بهر نه تبنګ پر سر نيولى چمن ته راځي، پام يې نه وي تبنګ يې د ونې له څانګې سره لګېږي، د تبنګ په راولېدو د بګيو اسونه وترهېږي، بګۍ له بګو سره ټكر شي، پلي خلك له دې وېرې چې اسونه يې لاندې نه كړي، يوه خوا بله خوا تښتي، د چمن د څنډو مسلح ساتونكي فكر وكړي چې څه دسيسه نه وي، خلك په والي هجوم نه وروړي، هوايي ډزې وكړي، د سټېج محافظان دغه ډزې د مجاهدينو له خوا وبولي، دوى هم په ډزو لاس پورې كړي، له هرې خوا هوايي ډزې پيل شي. نتيجه يې دغه د جشن د ميدان لوګ پاته كېدا وي.
خانګى ډاډه شو، لاړ او ويالې ته وررغښتى ډول يې وموند، چې په يوه پر بله يې واړاوه، برسېره پر دې چې دواړه خوا څرمني يې له كاروه وتلې وې، په خپله د ډول هم يو دوه دړې ماتې شوې وې. مات ډول يې غاړې ته واچاوه او په ټيټ سر يې د كور لار خپله كړه. ډول يې د روزي وسيله او اوس د حيثيت ذريعه وه، كه هرڅو له مارشونو پكو شوى و، بيا هم مجبور و، چې څرمني يې نوې كړي او په ماتو دړو يې پتري ووهي.
خانګى څو ځلې د تاله برفك او كېلګي جنګونو ته واستول شو، داسې جنګونو ته چې مجاهدينو به په غره كې مورچې نيولې وې، يو نيم ډز به يې له پاسه ورباندې كاوه، دوى به له لاندې هغه هم له ليرې باړونه ورباندې چلول، خانګى به د درستو له شا ډول ورته واهه، چې هر يو په زور بېول شوي به يوه كوټه مرمۍ خاورې كړې او څه ډكۍ مرمۍ به يې په سنګرونو كې پرېښوولې، دوى به رخصت شول، سبا به يې نور ورته راوستل. داسې جنګونو ته تګ تشه ستړياوو ورپه برخه كوله، نور خطر نه و ورته متوجه، ځكه چې نه مجاهدين راكوزېدل، نه دوى ورختل او دى به دومره ليرې ولاړ و، چې د مجاهدينو مرمۍ يې په زر قدمۍ كې هم نه لګېده. خو چې د دهنه غوري په يوه ناڅاپي حمله كې يې ډول سورى شو او مرمۍ يې له غوږونو سره تېرې شوې، ګڼ شمېر مړي او زخميان يې وليدل، چې ورپاته شول، د واهمې يوه داسې تبه پرې راغله، چې په ځنځولۍ كې يې كور ته ورساوه. څو شپې ډوب پروت و، كله- كله به يې سترګې رډې ونيولې، نارې به يې كړې، هغه دى، هغه دى.. راغلل، ولي مې، ولي مې، بچ مې كړئ، وژني مې، واى خدايه، مړ شوم...
چې روغتون ته يې ورساوه، معلومه شوه، چې وچكۍ نيولى دى، تر معالجې لاندې ونيول شو، ورو ورو يې تبه وشلېدله او له يوې پنډې دوا سره يې كاله ته رخصت كړ.