دکتابتون لومړی مخ ناولونه او کیسه یز کتابونه كوچى ملا
اووه لسمه برخه
خانګي د قوماندان په خدمت كې پوره راستي كوله، زامنو يې هم خپل توان نه سپماوه، د ولسوالۍ او قوماندانۍ تصورات يې داسې په ذهنونو كې پاخه شوي وو، چې بله يې زړه ته نه ولېده.
يوه ورځ قوماندان خانګي ته وويل:
خانګل خانه! لور دې پېغله شوې ده، بايد يوه مسلمان ورور ته يې وركړې.
_ هو، هو! ښه واياست، د قسمت چارې دي، چې له چا سره يې قلم وهل شوى وي..
_ كه دې لور خالد ته وركړې، هم به دې غاړې خلاصې كړې وي، هم به دې موږ ته اعتبار ټينګ شوى وي.
خالد چې اصلي نوم يې غلام جان و، د ولسوالۍ د شا و خوا اوسېدونكى، بې تعليمه، بې جايداده ځوان و، چې پخوا به يې ګاډيواني كوله، د جهاد له پيل سره څو وخته د خلقيانو بړېڅى و، بې تنخوا، منډې به يې ورته وهلې، چې په هغوى ړنګه شوه، له مجاهدينو سره يې ځان ونښلاوه، قوماندان ته ورنژدې شو، اوس د قوماندان معتمد و، خالد يې باله او له قوماندانه وروسته يې امر چلېده. په عين حال كې د يوې ډلې سرګروپ هم و.
خانګي ورته وويل: كه اجازه وي، موږ به سلا په كې وكړو!
_ له چا سره سلا كوې؟ هغه دې زامن دې دلته موجود دي، نور لا واړه دي، كه له ښځې سره سلا كوې، ښځې ناقص العقلې وي، په خير او شر نه پوهېږي.
_ بيا هم كه څه وخت راكړئ مهرباني به مو وي!
_ دوه ورځې مهلت به دركړم، زامن دې درسره بوځه، مشوره سره وكړئ، خو ګوره دا خبره په زړه لره چې خالد اوس غلام جان ګاډيوان نه دى، بلكې خالد سرګروپ دى، د خالد د كور بسيا كول بې اجر نه پاتېږي.
درېيمه ورځ خانګي مالګه وركړه، په كلي كې د كلاشينكوفونو ډزو فضا پر سر واخيستله، تا به ويل په كلي ناڅاپه يرغل شوى دى، نر، ښځې، واړه او زاړه درست وارخطا بامونو ته وختل، چا كورونو ته منډې وهلې، څوك له كوره په منډه ووت، څو معلومه شوه چې خير خيرت دى، د خانګي لور يې خالد ته وركړه، ايله په خلكو كې ساه وچلېده.
واده هم ژر تيار شو، نور ټك ټوك او دود دستور سرخوړلى و، د ناوې تر لاس نيول و او له كوره ايستل.
د خانګي لاس له ولوره ختلى و، له لاسه يې درې څلور زره روپۍ له جېبه خرڅې شوې وې، دې په دې ټوكه ډېر خواشينى و، چې له ځان سره به يې حساب وكړ، وبه يې ليدل چې ولور ورځ په ورځ ډېرېږي، لږ تر لږه يې پنځوس شپېته زره روپۍ له خولې ووتلې، ها خوا ته خالد يو بې كوره بې اوره سړى دى، نه ښه نوم او اخلاق لري نه د جايداد خاوند دى، نه يې څه كسب و كمال شته، د ده لور به ورسره څه كوي؟ خو په عين حال كې به يې خپلو تصوراتو د فكر په سترګو لاسونه ونيول، د ولسوالۍ او قوماندانۍ تمو به يې زړه وتخناوه، لږ څه به ورين شو، چې ښه دى د مجاهدينو اعتماد مې حاصل كړ، خالد كه د هر چا زوى او د هر ځاى و، پخوانۍ خبرې پاته شوې، اوس مجاهد او د مجاهدينو سرګروپ دى، هر وخت خپل خلك لري او د هرې دورې خپل اشرف دى، په دې خبره به يې په كلي كې سر جګ نيولى و، بيا يې په خر اوبه اوبوله، خو له بده مرغه د اكبر يې هم ژر زوال شو، خبره داسې وه چې خالد څوك نه لرل، په كور كې يو ځرى و، د دې لپاره چې ښځه يې په پردي ولس كې يوازې نه وي پرې ايښې، له كوره به نه ووت، ها خوا ته قوماندان واده ورته كړى و، تمه يې وه چې دى به نور هم خوش خدمتي ورته كوي، خو ده له واده سره هرڅه ته شا وراړولې وه، قوماندان ورته غر غر كېده، د ده پرځاى يې بل سرګروپ وټاكه، دى يې وروغوښت او سلا يې هم ترې واخيستله.
دغې برطرفۍ د خالد زړه مات كړى و، خو له جهاد پرته يې بله چاره نه ليده، هرڅه چې وو، هم يې ګذاره ورباندې كېده، هم خلكو ورڅخه سترګه كوله، په بلې غرېبۍ پسې ښار ته نه شو تلاى، هلته يې هم ګلونه كرلي وو، بل به يې څه كول. خو سرګروپي ګڼ امتيازات لرل، چې هغه نه وي كور چلول هم سخت كار دى، دغو اندېښنو په مخه كړى و، خانګل ته يې ځان ورورساوه، ورته ويې ويل:
تا ته معلومه ده، چې زه څوك نه لرم، كه جهاد ته ځم، يا په بله غريبي پسې وځم، كور مې په ډاګ پاتېږي. كه كور ساتم، ډوډۍ له اسمانه نه راته راځي، چې هره خوا مې وسنجوله، بله لار مې نه وليده، پرته له دې چې راشم او په تا پورې واړوم، بيا به نو له كوره بېغمه يم، كه د ورځې ورك وم، كه د شپې، زړه به مې شاته نه وي ختلى، كه دا مشكل نه واى، سرګروپي به مې ولې له لاسه وتله؟
خانګي له مجبوريته ورسره ومنله، خالد او ښځه يې هم ورباندې ټپ شول.
خانګي په مناسب فرصت كې قوماندان ته وويل:
خالد په كور كې محرم نه درلود، اوس يې كډه راوړه، له ما سره اوسېږي. كه خداى كول اوس به شپه ورځ جهاد ته ملا تړلى حاضر وي. او له هېڅ خدمته به دې مخ نه اړوي، كه يې بېرته قبول كړې او هغه پخوانۍ وظيفه وروسپارې....
قوماندان په تنده لهجه ورته وويل:
يو لوچك ګاډيوان و، عمر يې په بداخلاقۍ كې تېر شوى و، مجاهد مې كړ، سرګروپ مې كړ، د كور اور خاوند مې كړ، اما ده په هرڅه باندې سترګې پټې كړې، دا چې نور څه نه ورته وايم، خوشحاله دې وي.
_ د خپل لاس نيالګى دې دى، وچېدو ته يې مه پرېږده. دى به هېڅكله ستاسې نېكي هېره نه كړي.
_ په جهاد كې خوبونه نه كېږي.
_ تر اوسه مجبور و، څوك يې نه لرل، ځوانه ناوې يې په پردو خلكو كې يوازې نه شواى پرېښودلاى.
_ دى چې جهاد سم نه كړ، كوږ لرګى دى، په بار كې نه سمېږي. بلكې باور ورسره خرابوي، هغه پخوانۍ لوچكي او بېباكي يې پرې نه ښووله.
_ نوره به يې څه لوچكي وي، خوار دى، بېكسه دى، هستي نه لري چې ښه وخوري، ښه واغوندي او غټ غټ وږغېږي، كه ستا له بركته هستمن شو، لوچكي به يې هم وركه شي.
_ زه يې دا لوچكي نه يادوم، چې په تن بڼه نه لري، سپكې سپورې او ارجه برجه وايي، له سپكو سره يې پالي او له سپكو سره سپك كارونه كوي. سور د مولا دى خو يو كار يې په شرعه نه دى برابر.
خانګل بيا په خواره خوله ورته وويل:
ما خو خپله لور ستاسو په خوله وركړه!
_ رښتيا وايې، ما ويل چې واده ورته وكړم، له بدو لارو به راستون شي، راستون نه شو، اوس په ده پورې درست ګروپ نه شم بدنامولاى، ورته ووايه چې د سرګروپۍ خوبونه دې نه ويني، د عادي مجاهد په حيث به يې ومنم، خو كه يې ځان اصلاح نه كړ، د خپلو اعمالو جزا ته دې هم سترګې په لار وي.
شاته پاڼه دکتاب لومړی مخ مخته پاڼه